بزرگداشت حکیم عمرخیام نیشابوری در بخش فارسی دانشگاه بخارست

۳۰ تیر ۱۳۹۳ | ۱۲:۱۸ کد : ۲۰۱۸۹ آرشیو قدیمی
تعداد بازدید:۳۴۲

    بخش فارسی دانشگاه بخارست با حمایت نمایندگی ایران در رومانی، "مراسم بزرگداشت روز حکیم عمر خیام نیشابوری " را برگزار کرد. در این بزرگداشت - که به خاطر مصادف شدن 28 اردیبهشت با تعطیلی یکشنبه –  در روز 30 اردیبهشت برابر 20 ماه می  از ساعت 3- 5 در دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی دانشگاه بخارست برگزار شد، علاقه مندان به شعر فارسی از جمله خانم الکساندرا گوته آ – مترجم و گوینده سابق بخش فارسی رادیو بخارست - و تعدادی از دانشجویان ایرانی مقیم رومانی به همراه دانشجویان بخش فارسی حضور داشتند. در این نشست سفبر ایران جناب آقای دکتر بهادر امینیان و آقای ویورل اولارو – مترجم چند کتاب در باره ایران و زبان فارسی -  و دکتر میهای چرناتسکو دانش آموخته تاریخ اسلام و ایران - و دکتر جوکار استاد اعزامی مرکز همکاریهای وزارت علوم به بخش فارسی دانشگاه بخارست سخنرانی کردند.

   نخست، سفیر ایران در رومانی جناب آقای دکتر امینیان ضمن گرامیداشت روز خیام طی سخنانی گفتند که: این حکیم ایرانی فقط شاعر نبوده است و او فیلسوف و حکیم و ستاره شناس و ریاضیدان بزرگی است و مقام شاعری او قابل قیاس با دانش های دیگرش نیست . ایشان سپس به توجه مغرب زمین به رباعیات خیام اشاره کردند و گفتند: از وقتی که در قرن نوزدهم شاعر انگلیسی ادوارد فیتزجرالد رباعیات خیام را ترجمه کرد خیام به عنوان شاعر در غرب معروف شد و از راه آن ترجمه به زبانهای دیگر معرفی گردید.دکتر امینیان در بخش دیگر سخنان خود با اشاره به محتوای رباعیات خیام، یکی از مهمترین دلایل اقبال غرب را به این شعرها، سازگاری و همسویی محتوای بخشی از این رباعیات با علایق و خواسته های مردم این سامان دانستند و اضافه کردند: البته به نظر میرسد این برداشت از شعر خیام دقیق نیست چرا که در ادبیات فارسی بسیاری از واژه ها و اصطلاحات، رمزی و سمبلیک هستند و گاه ممکن است معانی مختلفی از آنها استنباط  شود؛ مثلا"  کلماتی از قبیل «می » و « شراب» و «باده» و « مستی»  که در شعر خیام هم بسیار بکار رفته اند از این نوعند، در حالی که باید به معانی ظاهری و عرفانی آنها نیز توجه کرد و آنها را در جای خود به کار برد.ایشان سپس چند رباعی از خیام خواندند.

   در بخش دوم برنامه سپیده ماریا غلامی یکی از دانشجویان زبان فارسی مقاله کوتاهی در باره زندگی و شعر خیام خواند و سپس آقای دکتر میهای چرناتسکو علاوه بر ترجمه سخنان سخنرانان، مطالبی در خصوص تاریخ ایران در روزگار خیام برای حاضران بیان کرد و با اشاره به اهمیت شعر در نزد ایرانیان گفت: شعر مهمترین بخش فرهنگ ایرانیان است و از این لحاظ هیچ ملت دیگری را نمی توان با ایرانیان مقایسه کرد.آنها از همه طبقات اجتماعی شاعر دارند.

   در بخش دیگر کلایودیا دنیسا، دیگر دانشجوی زبان فارسی چند رباعی از خیام ( همراه با ترجمه رومانیایی آنها) برای حاضران خواند و سپس آقای دکتر منوچهر جوکار استاد اعزامی

مرکزهمکاریهای وزارت علوم به بخش فارسی دانشگاه بخارست، ضمن خوشامد گویی به شرکت کنندگان و تبریک روز خیام، در سخنانی گفت: همانطور که گفته شد  اگرچه در دنیای امروز غرب خیام را بیشتر به رباعیاتش می شناسند ولی نباید از مقام علمی و خدمات این دانشمند ایرانی غافل بود. البته این بسیار ارجمند و افتخار آمیز است که کسی با کمتر از 200 رباعی از شاعران بزرگ و مشهور زبان فارسی شود، ولی باید دانست که او قرنها پیش از دکارت، فیلسوف فرانسوی « فلسفه ی شک» را – که در تعدادی از رباعیاتش نیز بازتاب دارد – مطرح کرد و این همان نظریه ای است که غزالی به گونه ای دیگر طرح کرده است . وی در ادامه با اشاره به مقام علمی خیام در ریاضیات وبویژه مبحث جبر و ستاره شناسی گفت: نظریات و کتابهای ریاضی او قرنها در مراکز علمی جهان و از جمله همین اروپا تدریس می شده است و در ستاره شناسی هم تدوین تقویم موسوم به "جلالی" که ترکیبی از تقویم ایرانی پیش از اسلام بر اساس هجرت پیامبر گرامی اسلام است ، از خدمت بزرگ علمی او محسوب می شود و هنوز هم این تقویم دقیق و معتبر و مورد استفاده است.دکتر جوکار سپس با اشاره به ظرفیت قالب رباعی برای بیان موضوعات فلسفی و عرفانی گفت: رباعیات خیام را می توان در سه دسته طبقه بندی کرد، یک دسته رباعیاتی که شک فلسفی گوینده را منعکس میکنند و یک گروه که به ناامیدی و یاس فلسفی مربوط میشوند و دسته سوم هم رباعیاتی است که به غنیمت شمردن وقت و خوش باشی و شادخواری سفارش میکنند. وی در پایان از هر یک از این سه دسته رباعی، نمونه ای را برای حاضران خواند.

   رباعی خوانی اشتفان یونته دیگر دانشجوی زبان فارسی و سخنرانی آقای ویورل اولارو بخش بعدی برنامه بود. آقای اولارو که به دعوت بخش فارسی در این مراسم شرکت کرده بود، تا کنون سه کتاب در باره ادبیات فارسی و فرهنگ ایرانی از زبان  فرانسه به رومانیایی ترجمه کرده است و کمی هم فارسی می داند. موضوع سخنرانی او "شاعری در قرون وسطی تا روزگارخیام "بود. او گفت: شاعری در آن روزگار در ایران بسیار کار سختی بود و مثلا" به نوشته "چهار مقاله" شاعر باید 20 هزار شعر از شاعران پیش از خود را از حفظ میداشت تا بتواند به شاعری بپردازد و همچنین  باید از دانش های دیگر نظیر تاریخ و پزشکی و ستاره شناسی و فلسفه و فقه و فرهنگ هم بهره میداشت تا شاعر قابل توجهی میشد. آقای اولارو سپس به ویزگیهای شعر فارسی اشاره کرد و گفت : در ادبیات فارسی حدود 14 قالب شعری هست که هرکدام ویژگی خود را دارند و برای موضوعات خاصی به کار میروند و رباعی تنها یکی از این قالب هاست. او در خصوص توجه ایرانیان به شعر اضافه کرد : اگر به تاریخ ایران نگاه کنیم می بینیم در طول زمان ایران مورد هجوم مغولان و اعراب و ترکها بوده است اما هویت و زبان و فرهنگ خود را حفظ کرده و شعر مهمترین وسیله برای حفظ زبان فارسی و فرهنگ ایرانی بوده است.

  بخش پایانی برنامه ، پخش موسیقی ایرانی ( خیام خوانی) بود که از طریق ویدیو پروژکتور انجام گرفت و پس از پذیرایی از شرکت کنندگان، تعدادی از دانشجویان به همراه آقای دکتر جوکار و خانم گوته برای دیدن مجسمه خیام ( که در سال 2001 به همت نمایندگی ایران ساخته و نصب شده ) به محل مجسمه واقع در پارک "کی سلف" رفتند. در آنجا نیز  میرونا یکی از دانشجویان زبان فارسی، چند رباعی از خیام خواند.