برگزاری نشست"ابوالحسن خرقانی و داستان غربت انسان "

تعداد بازدید:۱۴۳۶
دانشگاه استراسبورگ، آخرین برنامه از سلسله نشست های معرفی فرهنگ و ادب ایران در سال تحصیلی جاری را با عنوان "ابوالحسن خرقانی و داستان غربت انسان " برگزار کرد
برگزاری نشست"ابوالحسن خرقانی و داستان غربت انسان "

سخن ران این نشست حمیدرضا توکلی استاد اعزامی وزارت علوم به گروه مطالعات ایرانی بود و این جلسه آخرین برنامه از سلسله نشست های معرفی فرهنگ و ادب ایران بود که در این سال تحصیلی برپا شد. توکلی در آغاز بر محدودیت و نسبیت میراث خرقانی انگشت نهاد و اینکه با کمال شگفتی همین گفتارها و حکایت های اندک شمار کوتاه پراکنده چه آتش فروزنده ی جاویدانی است و تاثیر خرقانی را از شیخ اشراق و عطار و مولانا تا چهره های روزگار ما چون اخوان ثالث و سایه می توان پی گرفت. در آغاز ذکر او در تذکره الاولیا او را "آن بحر اندوه" می خواند. اگر با حالات و مقامات این عارف ساده جان همراه شویم در می یابیم چه مایه این تعبیر با دقت و معرفتبه کار گرفته شده در رفتار و گفتار او سر به سر رنگی از غصه هست او را از دیرباز از نمایان ترین نمایندگی قبض قلمداد کرده اند. از این جهت دست کم در نگاه نخست سیرت و سلوک او در نقطه ی مقابل کسانی چون ابوسعید ابوالخیر و مولانا جای می گیرد. غمی که او از آن دم می زند البته جنبه ی فیزیکی ندارد و شبیه دردی است که عطار پیوسته از آن سخن می گوید این درد و غم به احساس غربت آدمی باز می گردد. از چشم عارفان انسان مسافری است سرگردان که زادگاهش را گم کرده و به هر سو که می رسد قرار نمی یابد. توکلی در ادامه اشاره کرد با آنکه خرقانی التفاتی به نظریه پردازی و تبیین نظام مند اندیشه هایش ندارد اما پیرامون غربت انسانی چندان سخن گفته که ما را با یک جهان نگری ویژه آشنا می کند. توصیف او از آدمی در مقام غریب ما را به یاد نی نامه مولانا می اندازد که از قله های ادب عرفانی جهان است و برای ورود به جهان مولانا نقشی راهگشا دارد. می توان خرقانی را یکی از پروردگان نیستان مولانا دانست. توکلی هم چنین به احساس شفقت و همدل فزاینده خرقانی با رنج آدمیان اشاره کرد ازو نیایشی نقل شده که خدایان غربا را در خانقاه من مرگ مده که بوالحسن طاقت مرگ غریب ندارد. هم چنین به صمیمیت حیرت آفرین این عارف دیرین با خداوند اشاره شد و عبارات شطح آمیز پرشور او بینظیر خوانده شد عباراتی که حتی برخی مخاطبان معاصر بیرون از اقلیم عرفان را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد.
در پایان دکتر نصیری مقدم رئیس گروه مطالعات ایرانی از همکاری دکتر توکلی و دکتر لطفی نیا و دکتر رفیعی تقدیر کرد و هدایایی را به رسم یادبود به آنان تقدیم کرد. این نشست با آنکه پس از امتحانات دانشگاه برگزار شد با استقبال مخاطبان علاقه مند برگزار شد. استاد یوهان اشتراوس مستشرق آلمانی خود را از توبینگن برای شرکت در این مراسم رسانید.


( ۵ )